Jay was twaalf toen hij voor het eerst naar zijn eigen gezicht keek en dacht dat het niet goed genoeg was. Drie jaar later vertelt hij in Nieuwsuur hoe hij via een online forum terechtkwam in een wereld waar jongens elkaar schema's doorsturen om hun kaaklijn te verbeteren, met pannen, hamers en soms ongekeurde supplementen. Dat fenomeen heet looksmaxxing, en het groeit hard onder jonge mannen. Tijd om uit te leggen wat het precies is, waarom het zo aanlokkelijk is, en waar de grens ligt tussen gezonde zelfzorg en iets dat je lichaam echt beschadigt.
Softmaxxen en hardmaxxen, het verschil
Onderzoeker Anne Landvreugd van de Universiteit Leiden legt op de site van de universiteit uit dat looksmaxxing staat voor het perfectioneren van je eigen uiterlijk, met middelen die uiteenlopen van onschuldig tot behoorlijk riskant. De gematigde variant heet softmaxxing: genoeg water drinken, op tijd slapen, een goede huidverzorging. Allemaal dingen die iedereen zou kunnen doen, mannen of vrouwen, en die weinig met een nieuwe trend te maken hebben.
De andere kant heet hardmaxxing, en daar wordt het interessant. Denk aan plastische chirurgie, beenverlenging om precies 1,80 meter te halen, en in de meest extreme gevallen: zelf met een pan of hamer op je jukbeenderen slaan. Het idee achter die laatste methode, bonesmashing genoemd, is dat een microfractuur de bot dikker laat teruggroeien. Niets in de medische literatuur onderbouwt dat.
Waarom een hamer op je kaak geen jawline oplevert
Op het forum waar Jay actief was, circuleren complete schema's voor bonesmashing: welk bot je wanneer raakt, met welke kracht, aangevuld met supplementen. Plastisch chirurg Edin Hajder, verbonden aan de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie, noemt de methode in Nieuwsuur "heel zorgelijk". Hij en collega-kaakchirurgen zijn glashelder: de techniek is medisch niet onderbouwd en kan juist blijvende schade veroorzaken.
Dat sluit aan bij wat de Harvard T.H. Chan School of Public Health signaleert. Hoogleraar S. Bryn Austin, ook verbonden aan Boston Children's Hospital, meldt dat artsen op de spoedeisende hulp steeds vaker jongens en jonge mannen behandelen met verwondingen die rechtstreeks uit looksmaxxing-praktijken voortkomen. Ze wijst ook op ongekeurde peptide-supplementen die via influencers worden verkocht zonder dat iemand weet wat er precies in zit, met risico's op infecties en op hart- en leverproblemen.
Het zit dieper dan een scherpere kaaklijn
Wat Hajder op medisch vlak signaleert, zie je psychologisch terug bij mediapedagoog Jacqueline Kleijer. Zij stelt in dezelfde Nieuwsuur-reportage dat jongens die aan hun uiterlijk sleutelen vaak juist onzekerder worden, omdat ze steeds nieuwe "imperfecties" ontdekken zodra de vorige is opgelost. Landvreugd ziet hetzelfde patroon: het gevoel dat je er zo uit moet zien, terwijl je jezelf nu totaal niet zo ziet.
Austin noemt het een afleiding van de zwaarste soort: een manier om controle te voelen over iets concreets, terwijl het onderliggende probleem, onzekerheid of eenzaamheid, onaangeroerd blijft. Die diagnose verklaart ook waarom het zo makkelijk doorschiet. Zodra je denkt dat je uiterlijk de sleutel is tot alles wat er mis is in je leven, is er geen eindpunt. Er is altijd een volgende hoek om scherper te maken.
De sfeer op die forums is niet onschuldig
Wat het extra ongemakkelijk maakt, is waar die adviezen vandaan komen. Jay beschrijft in Nieuwsuur hoe de taal op zijn forum steeds grimmiger werd. Er circuleert jargon als "feminoid", een term die vrouwen minder menselijk maakt, en de denkbeelden komen volgens de reportage grotendeels uit de manosphere: een verzameling sites en accounts die stellen dat succes bij vrouwen draait om fysieke kenmerken, niet om wie je bent. Digiwijzer-oprichter Roy Vathorst benadrukt dat het gesprek daarover thuis moet beginnen, maar het advies geldt net zo goed voor volwassen mannen die toevallig op zo'n forum belanden. Zodra tips over huidverzorging omslaan in uitspraken over vrouwen, is dat een signaal om weg te klikken, niet om door te scrollen.
Wat je wél kunt doen zonder jezelf te slopen
Het goede nieuws: de softmaxxing-kant van het verhaal overlapt met heel normale gewoontes waar je zonder risico mee kunt experimenteren. Wil je weten of koud water je echt alerter maakt, of dat vooral een internetmythe is? We zochten dat voor je uit. Ook een frisse haarstijl of een goed onderhouden snor vallen gewoon onder normale verzorging in plaats van zelfbeschadiging, zie onze stukken over de kapsels die dit najaar overal opduiken en hoe je in Movember een snor laat groeien waar je trots op bent.
Het verschil tussen die stukken en bonesmashing is simpel. Softmaxxing voegt iets toe aan je dagelijkse routine zonder dat het een obsessie wordt. Hardmaxxing vraagt dat je jezelf eerst als mislukt gaat zien, voordat de "oplossing" erbij past.
Dit is het verschil tussen verzorgen en verminken
Je gezicht een beetje bijhouden heeft nooit iemand kwaad gedaan. Een goede huidroutine, op tijd naar bed, bewust omgaan met wat je op social media ziet: allemaal prima. Maar zodra een forum je vertelt dat je met een hamer op je eigen kaak moet slaan voor een beter resultaat, is het tijd om die tab te sluiten. Austin en Hajder zijn het op dat punt helemaal met elkaar eens, ondanks dat de ene in Boston werkt en de ander in Nederland: niemand wordt zekerder van zichzelf door zijn lichaam te beschadigen. Wat echt werkt, is onspectaculair. Slapen, bewegen, een huidroutine die bij je past, en een gezonde dosis scepsis bij elk online "schema" dat belooft je gezicht in een paar weken te veranderen.
